Ministers van Staat

Onbekend en bemind; van podium naar de coulissen?

Auteur(s): Evert-Jan Govaers

€25,00
Kopen
Op voorraad
Vandaag verzonden bij bestelling vóór 14.00
Gratis verzending vanaf € 10
Gratis retourneren binnen 14 dagen

Beschrijving

Benoemingen tot Minister van Staat komen maar eens in de zoveel jaren voorbij en zij hebben een tamelijk exclusief karakter. Wie komen er voor in aanmerking en wat doet zo’n minister eigenlijk? Dat er weinig bekend is over deze toch wel begeerde ‘Haagse geste’, zeker vanuit officiële bronnen, blijkt uit koppen in het nieuws als ‘mysterieuze erebaan’ en ‘gesloten circuit’. Tot op heden is naar de benoemingen tot en de rol van Ministers van Staat nog geen samenhangend wetenschappelijk onderzoek gedaan, terwijl deze staatkundige ‘figuur’ al meer dan tweehonderd jaar als een rode draad door ons staatsbestel loopt.

In deze studie bekijkt Evert-Jan Govaers de Minister van Staat vanuit zowel constitutioneel-historisch als rechtswetenschappelijk perspectief. Welke ontwikkeling heeft het ministerschap van Staat doorgemaakt, wat behelst het ministerschap op dit moment feitelijk en hoe origineel is de Minister van Staat, ook vergeleken met andere landen? Wat bovenal blijkt is dat de verschillende staatshoofden, van Willem i tot en met Beatrix, ieder op hun eigen manier omgingen met benoemingen tot Minister van Staat en soms ook een doel hadden met de benoemingen.

Deze studie wil inzicht verschaffen in een nogal eens als vaag en schimmig aangeduid ministerschap. Maar dat het ministerschap van Staat meer behelst dan alleen een (ere)titel en de rol die deze ministers als zodanig hebben gespeeld, blijkt uit illustere voorgangers als Van Hogendorp, Thorbecke en Van der Stoel.

Evert-Jan Govaers (1970) heeft deze studie verricht als buitenpromovendus aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden. In het dagelijks leven is hij als senior rechter werkzaam in de rechtbank Zeeland-West-Brabant.

Specificaties

ISBN 9789464551013
NUR codes 697 , 686
Jaar van uitgave 2024
Druk 1
Bindwijze paperback
Aantal bladzijdes 166

Inhoud

Woord vooraf 11

1 Inleiding 13

  • 1.1 Aanleiding en onderwerp van het onderzoek 13
  • 1.2 Probleemstelling, deelvragen en plan van behandeling 15
  • 1.3 Gebruikte methoden van onderzoek 16
  • 1.4 Nut en afbakening van het onderzoek 18

2 De Minister van Staat in historisch perspectief 19

  • 2.1 Het ministerschap van Staat: een ambt met Franse wortels 19
  • 2.2 Het jaar 1814: de ‘Minister’ van Staat blijft het departementale hoofd 25
  • 2.3 De Minister van Staat ‘nieuwe stijl’ verschijnt voor het eerst 25
  • 2.4 Instelling van een Kabinetsraad 27
  • 2.5 Minister van Staat, een ambt met gezag 27
  • 2.6 (Goed) voorbeeld doet (goed) volgen: de Franse Ministre d’État 29
  • 2.7 Speciale opdrachten voor de Minister van Staat 32
  • 2.8 Van Kabinetsraad naar (aanvullend) een ministerraad 32
  • 2.9 Het Reglement van Orde voor de Raad van Ministers van 1842: bijzondere clausule 33
  • 2.10 Periode 1850-heden. De erfenis van Thorbecke: de Minister van Staat verdwijnt uit het geschreven staatsrecht 35
  • 2.11 Samenvatting 36

3 Benoemingen tot Minister van Staat door de tijd heen 37

  • 3.1 Inleiding 37
  • 3.2 Het tijdperk Willem i 38
  • 3.3 Het tijdperk Willem ii 53
  • 3.4 Het tijdperk Willem iii 60 
  • 3.5 Het tijdperk Wilhelmina 66
  • 3.6 Het tijdperk Juliana 74
  • 3.7 Het tijdperk Beatrix 79
  • 3.8 Redenen voor het toekennen van het ministerschap van Staat 84

4 De Minister van Staat in het huidige staatsbestel 85

  • 4.1 Inleiding 85
  • 4.2 De ‘profielschets’ van de Minister van Staat 85
  • 4.3 Het proces in aanloop naar een benoeming; bepalende (f)actoren 87
  • 4.4 Het geheim van de Trêveszaal 91
  • 4.5 Normatief en constitutioneel kader 91
  • 4.6. Patronen in benoemingen 92
  • 4.7 Een geschenk dat soms uitblijft 94
  • 4.8 Het benoemingsbesluit tot Minister van Staat 95
  • 4.9 Activiteiten van de Minister van Staat 97
  • 4.10 De benoeming van Balkenende 98
  • 4.11 De Minister van Staat wacht rustig af en heeft (g)een mening 99
  • 4.12 Faciliteiten 100
  • 4.13 De Minister van Staat in het buitenland 101
  • 4.14 De Minister van Staat in relatie tot de ministeriële verantwoordelijkheid 102
  • 4.15 Grenzen aan het optreden van de Minister van Staat 103
  • 4.16 Vergelijking met het decoratiestelsel 104
  • 4.17 Samenvatting 106

5 De Minister van Staat in andere landen 108

  • 5.1 Betekenis van rechtsvergelijking, methode en wijze van aanpak 108
  • 5.2 Keuze van de landen 109
  • 5.3 België 110
  • 5.4 Nieuw-Zeeland 114
  • 5.5 Frankrijk 115
  • 5.6 Duitsland 116
  • 5.7 Zweden 117
  • 5.8 Verenigd Koninkrijk 118
  • 5.9 Vergelijking met Nederland 122
  • 5.10 Samenvatting en slotwoord 123

6 Slotbeschouwing 124

  • 6.1 Inleiding 124
  • 6.2 Minister van Staat, enig in zijn soort 124
  • 6.3 Eretitel, of tóch meer dan dat? 125
  • 6.4 Van ambt naar eretitel 126
  • 6.5 Een erebaan waar mist omheen hangt 128
  • 6.6 De Minister van Staat in rechtsvergelijkend perspectief 129
  • 6.7 Originaliteit en voortbestaan van de Minister van Staat 130
  • 6.8 Uitkomsten van de verkregen data 131

Summary 133

Literatuurlijst 137

Bijlagen 152

  • A Lijst van alle Ministers van Staat 152
  • B Overzicht van geïnterviewde en benaderde personen 158
  • C Het benoemingsbesluit van mr. P.W.A. Cort van der Linden 159
  • D Aangeboden treinfaciliteit aan mr. P.W.A. Cort van der Linden 160
  • E Publicatie in de Staatscourant van de benoeming van mr. F. Korthals Altes 161

Persoonsnamenregister 162

Curriculum vitae 16

Recensies

'Dit boek biedt brede informatie over de Minister van Staat...[...] Ever-Jan Govaers bekijkt deze functie vanuit zowel constitutioneel-historisch als rechtswetenschappelijk perspectief. [...] Zeer informatief voor wie politiek op de hoogte wil zijn.' - in Zondagsblad 11 mei 2025

'[...] Het is te danken aan buiten-promocendus Evert-Jan Govaers dat er nu een grondige studie is verschenen naar dit wonderlijke fenomeen in ons staatsbestel, inclusief een lijst van alle sinds 1815 benoemde 126 ministers. [...]' - Ton Bestebreur in Tijdschrift Binnenlands bestuur mei 2024, p. 48

Vermeld in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis nov. 2024

Downloads

Uw winkelwagen

Uw winkelwagen is leeg