De Vrederechter in Goedereede

Dit boek is nog niet verschenen. Wie het bestelt krijgt het direct na verschijnen (augustus 2026) toegezonden.

Op 19 april 1811 stelt David Goekoop, als griffier van het recent ingestelde Vredegerecht van het kanton Goedereede, de eerste akte op. Het betrof een verzegeling en beschrijving van de inboedel na het overlijden van Jan Emaus in Dirksland. Samen met de eerste vrederechter Cornelis Anemaet werd dan ook de ‘reis’ naar Dirksland ondernomen. Het was de eerste van tal van behandelde zaken in de periode van 1811 tot 1 oktober 1838, de datum waarop het Vredegerecht Goedereede ophield te bestaand en opging in het kanton Sommelsdijk met een Kantongerecht in laatstgenoemde plaats.

In dit boek wordt deze periode nader belicht aan de hand van de inrichting van genoemd Vredegerecht en de behandelde zaken. De geschiedenis van het instituut vredegerecht in zijn algemeenheid en het Vredegerecht Goedereede in het bijzonder komen aan de orde. Het schept een tijdsbeeld van het reilen en zeilen in het kanton Goedereede op Goeree-Overflakkee. Door de diagonale indeling van het eiland bleef dit niet beperkt tot de kop van het eiland maar liepen de activiteiten in het kanton van Ouddorp, via Goedereede, Dirksland tot Nieuwe- en Oude-Tonge.

Naast historie zullen ook recente ontwikkelingen worden benoemd nu er sprake is van een zekere ‘revival’ van het instituut vrederechter, getransformeerd naar ‘nabijheidsrechter’.

Harrie Scholtens (1953, Oude Pekela) was secretaris van de voormalige gemeenten Goedereede en Middelharnis op Goeree-Overflakkee en nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het Streekarchief Goeree-Overflakkee. Na de herindeling per 1 januari 2013 is hij tot 1 februari 2018 werkzaam geweest bij het European Institute of Public Administration (EIPA) in Maastricht.

Voorwoord 9
Inleiding 10
1 De komst van de vrederechter in Goedereede 13
1.1 Het begin van het vredegerecht Goedereede 13
Cornelis Anemaet 13
David Goekoop 14
1.2 Het ontstaan van het ‘instituut vredegerecht’ 15
Wat is de vrederechter? 15
De ontwikkelingen in Frankrijk 17
De ontwikkelingen in Nederland 18
1.3 Wie werden vrederechter en welke voorschriften golden er? 19
De benoemingsprocedure 19
De benoemingsvereisten voor een vrederechter 21
Het ambtskostuum van de vrederechter 22
De waarmerken van de vrederechter 24
Enkele praktische zaken 24
1.4 De procesvoering bij een vredegerecht 25
Inleiding tot de zittingen 25
De zittingen 26
De vonnissen 29
2 De ligging van het kanton Goedereede, enige historie en de
maatschappelijke situatie 31
2.1 De ligging van het kanton Goedereede 31
2.2 Enige historie met betrekking tot Goedereede 32
2.3 De maatschappelijke situatie 34
3 De bestuurlijke en rechterlijke indeling van Goeree-Overflakkee 37
3.1 De bestuurlijke indeling 37
3.2 De bestuurlijke functionarissen 41
3.3 De rechtelijke indeling 42
3.4 De huisvesting van het vredegerecht Goedereede 43

4 De personele bezetting van het vredegerecht Goedereede 46
4.1 Een overzicht 46
4.2 De (plaatsvervangend) vrederechters 47
Johannis Plaat 47
David van Weel 49
4.3 De griffiers 51
Bartinus Jacobus Rumph 51
Abraham Roos 52
5 Conciliatie in het kanton Goedereede 53
5.1 Inleidende beschouwing 53
5.2 Enkele bijzondere zaken 55
6 Als rechter in het eerste resort in het kanton Goedereede 61
6.1 Civielrechtelijke aangelegenheden 61
Inleidende beschouwing 62
Enkele bijzondere zaken 63
6.2 Rechter van enkele politie 71
Inleidende beschouwing 71
Enkele bijzondere zaken 73
7 Extrajudiciële zaken 77
7.1 Inleidende beschouwing 77
7.2 Enkele bijzondere zaken 84
Emancipatie/handlichting 84
Eedafleggingen 85
Eigendomsverklaringen 89
Verzegelingen 90
Ontzegelingen 96
Familieraden 98
7.3 Afgifte van verklaringen op grond van de Code Napoleon 106
Aan het Burgerlijk Wetboek gerelateerde verklaringen 106
Niet direct aan het Burgerlijk Wetboek gerelateerde verklaringen 110
8 Slotbeschouwing 111
Verantwoording afbeeldingen 116
Literatuur 118
Persoonsregister 119

Bijlagen 125
1 Voordracht tot benoeming eerste vrederechters en plaatsvervangers
d.d. 15 december 1810 127
2 Verbouw gemeentehuis Goedereede 128
3 Huisvestingsverzoek Johannis Plaat 130
4 Grafiek van behandelde zaken van 1811-1838 131