Ik wil er niets van weten

In de afgelopen vijftig jaar is ad-hocbeleid de rijksoverheid gaan beheersen. Financiële doelstellingen vervingen weloverwogen inhoudelijke afwegingen. Gebrek aan visie, kennis en tijd van Tweede Kamerleden, bewindspersonen en ambtenaren was de oorzaak, in wisselwerking met pragmatisme, bezuinigingen, doelmatigheidsstreven en verzelfstandiging. Den Haag lijkt te zijn vastgeroest in het denken in termen van oplossingen, geld, regels, managen, markt en meten.

Deze ontwikkelingen zijn in deel I van dit boek beschreven. In deel II is dit geïllustreerd voor het volkshuisvestingsbeleid. De pragmatische introductie van de huursubsidie in 1970 luidde het begin van het einde in van de rijksverantwoordelijkheid voor de volkshuisvesting in 1995. In deel III staat hoe de integratie van kruiswerk en gezinszorg om doelmatigheidsredenen vanaf het einde van de jaren tachtig uitmondde in een opeenstapeling van ad-hocbeleid in de thuiszorg. Dat leidde tot steeds meer zinloze bureaucratie.

Dit onderzoek biedt een degelijk onderbouwde, uitgesproken en kritische visie op het functioneren van Haagse politiek in het algemeen en op politici van links en rechts vanaf de jaren zeventig.

Woord vooraf 5

Deel I Een veranderende overheid 13
Introductie 15
1 Inleiding 19
2 Visie, kennis en tijd in het beleidsproces 41
3 Veranderingen in de maatschappij en de politiek-bestuurlijke omgeving 53
4 Visie, kennis en tijd van Tweede Kamerleden, bewindspersonen en ambtenaren 78
5 Visie, kennis en tijd verder onder druk 101

Deel II Het rijksbeleid voor de volkshuisvesting 111
Introductie 113
6 Geschiedenis volkshuisvestingsbeleid tot 1967 115
7 Van volkshuisvestingsbeleid naar inkomensbeleid 1967-1973 122
8 Continuïteit in beleid 1973-1986 140
9 Bezuinigingen en verzelfstandiging 1986-1995 166
10 Samenvattende conclusie volkshuisvestingsbeleid 183

Deel III Het rijksbeleid voor de thuiszorg 189
Introductie 191
11 Ontwikkeling van de eerstelijnszorg tot 1989 193
12 Doelmatigheidsbeleid 1989-1994 205
13 Onrust bij instellingen en rijksoverheid 1994-2002 227
14 Samenvattende conclusie thuiszorgbeleid 245

Deel IV Slotbeschouwing 251
15 Conclusie 253

Woord van dank 265
Noten 266
Afkortingen 287
Summary 290
Diverse bronnen 296
Literatuur 302
Persoonsregister 314

'Met grote zorgvuldigheid, en toch zeer leesbaar beschrijft ze de ontwikkelingen op deze gebieden [volkshuisvesting en de thuiszorg] over vele decennia. [...] Het resultaat is goed beschouwd vrij schokkend. [...] Wie geïnteresseerd is in nauwgezette historische beleidsanalyse, vindt in dit boek een paar prachtige en ontnuchterende casussen van hoe beleid daadwerkelijk tot stand komt.' - Hartger Wassink op DNMonline, 17 februari 2026

'[...] Teeuw onderbouwt haar argumenten met bewijsvoering en haar boek biedt aanknopingspunten voor verder onderzoek – zoals naar de invloed die uitgaat van de begrotingssystematiek die de overheid hanteert. Bovendien, het boek biedt een paradoxaal maar waardevol inzicht. Dat in een context waarin er steeds minder tijd is, beleidsmakers tijd moeten inbouwen om problemen te doorgronden en te leren van het verleden.' - Ronald Kroeze, TSEG, vol. 22, no. 1, 2025

'[...] Hoewel de analyse van Teeuw hier en daar wellicht wat al te somber van toon is, heeft zij op hoofdlijnen geen ongelijk. De wijze waarop beleid wordt gemaakt, lijkt inderdaad een opzichzelfstaand probleem te zijn geworden, met grote politieke en maatschappelijke gevolgen. Het afnemende publieke vertrouwen in de politiek maakt bovendien duidelijk hoe urgent dat probleem is. Helaas weet Teeuw zelf ook niet hoe het tij kan worden gekeerd, al lijkt haar advies om ervoor te zorgen dat visie, kennis en tijd terugkeren in Den Haag zeker van waarde voor een goed begin.' - Hilde Reiding in Jaarboek Parlementaire Geschiedenis nov. 2024

'[...] Een belangrijk boek waarvan je hoopt dat de juiste mensen de tijd nemen om het te lezen, als ze die zouden hebben.' - Marion de Groot in HiQ Mensa Magazine 1 (2024), p. 13

Lees ook: Jurgen Tiekstra, 'Het grabbeltonbeleid van ‘Den Haag’' in: Broerstraat 5, herfst 2023

Luister ook: episode 'Waarom is de relatie tussen burgers en overheid zo slecht', presentatie Suzanne van den Eynden en Daniël Schut, vanmierlostichting.transistor.fm, 26 september 2023

Lees ook: Josine Teeuw, 'Bij de rijksoverheid domineert grabbeltonbeleid' op Sociale Vraagstukken, 28 augustus 2023

Lees ook: Emma van Zalinge, 'Daar moet wat aan gedaan worden', interview op rozestadsdorp.amsterdam, 5 juni 2023