Natuur en milieu in de Belgische en Nederlandse koloniën

In dit themanummer van het Jaarboek voor Ecologische Geschiedenis wordt de invloed van de koloniale mogendheden België en Nederland in hun bezittingen in Afrika, Amerika en Azië beschreven. Er komen verschillende thema's aan de orde: van de winning van ertsen tot de uitputting van landbouwgronden, van de beelden die onze voorouders zich vormden van de gebieden overzee - en de invloed die deze beelden hadden op hun eigen kijk op bijvoorbeeld natuur - tot de vorming van collecties van exotische naturalia. De invloed was trouwens niet altijd negatief. In Indonesië werd al onder Daendels een vorm van Staatsbosbeheer ingesteld en elders werden initiatieven ontplooid om de natuur te beschermen. Met de keuze voor dit onderwerp sluit de redactie van JEG aan bij internationaal gevoerde discussies onder historici over de betekenis van exotische streken voor landen in Europa (en omgekeerd).    

Inhoud: Ten geleide   KAREL DAVIDS, Nederlanders en de natuur in de Nieuwe Wereld. Een vergelijking van visies op de natuur in Brazilië, Nieuw Nederland en de Wilde Kust in de zeventiende eeuw   ALEX VAN STIPRIAAN, Suriname. El Dorado van de korte termijn. Milieueffecten van de exploitatie van de natuurlijke rijkdommen, 17e-20e eeuw   PETER BOOMGAARD, Droefenis en duurzaamheid. Beheer en exploitatie van de bossen op Java onder Daendels (1808-1810)   PATRICIA VAN SCHUYLENBERGH, Wetenschappelijke netwerken en voorbeelden van Belgisch-Nederlandse uitwisselingen (1885-1940)   Recensies   English Abstracts

'Alex van Stipriaan [...] focust op Suriname in de lange termijn (zeventiende tot twintigste eeuw) en schetst een onthutsend beeld van een kolonie die doorheen de tijd voortdurend in de greep is gebleven van de 'roofbouw' met desastreuze gevolgen voor het natuurlijk milieu. [...] Het werk van Patricia van Schuylenbergh [...] over natuurbeleid in Congo is origineel en springt enigszins uit de band in de zin dat ze buiten het enge 'Belgische' kader treedt [...] De bijdragen in deze verzorgd uitgegeven bundel leggen allemaal zeer eigen klemtonen, en zowel door de geografische spreiding als door de gehanteerde brede tijdschaal [...] is van echte samenhang geen sprake. Toch doet dat geen afbreuk aan de kwaliteit en het nut van deze publicatie. Het gaat telkens om goed onderbouwde, leesbare teksten, die de weg openen naar verdere studie over deelaspecten van een onderzoeksdomein dat, voor wat de Belgische en Nederlandse koloniale ondernemingen betreft, nog in een opstartfase zit.' Jan Vandersmissen in: Studium 3 (2010), p. 61-62.