Duizend jaar geleden

De tiende en elfde eeuw vormen een vrijwel onbekende periode in de geschiedenis van de noordelijke Lage Landen. Toch zijn er veel teksten overgeleverd uit die tijd, die ook een hedendaags publiek kunnen boeien. Deze bloemlezing bevat, naast veel meer, verhalen over veldslagen, wonderen en visioenen, natuurgeweld, en zowaar een heus spookverhaal uit Deventer. De teksten gaan allemaal over ‘Nederland’, maar ze werden er lang niet allemaal geschreven. We komen ook teksten tegen uit Frankrijk, Duitsland, Engeland, Italië en Scandinavië, en zelfs uit het Iberische Tortosa. Ze werden geschreven in het Oudengels, Oudnoors, Arabisch, en één enkele tekst zowaar in het Nederlands, maar het overgrote deel werd geschreven in het Latijn. Er is zeer waarschijnlijk niemand die al die talen kan lezen. Dat is de reden waarom een groep studenten uit Utrecht onder leiding van Marco Mostert zich de afgelopen tijd heeft beziggehouden met het verzamelen van beschikbare vertalingen en, als die niet gevonden konden worden, zelf vertalingen heeft gemaakt. Het resultaat van dit werk ligt voor u. We durven te beloven dat, als u alle teksten die hier zijn verzameld gelezen hebt, u een andere kijk op de geschiedenis van de Lage Landen in de tiende en elfde eeuw zult hebben gekregen.

“Ter begeleiding en verlenging van de tentoonstelling Het jaar 1000, die van oktober 2023 tot maart 2024 in Leiden te zien is in het Rijksmuseum van Oudheden en gewijd is aan kunstgeschiedenis, archeologie en architectuur, hebben M.M. en zijn studenten van de Universiteit van Utrecht een veertigtal geschreven documenten verzameld. Deze illustreren niet alleen de ingrijpende economische, politieke en culturele veranderingen die Nederland in de 10e en 11e eeuw doormaakte, maar ook de plaats van het land in het middeleeuwse Europa. [...] Alle teksten worden in een Nederlandse vertaling weergegeven en worden voorafgegaan door een korte toelichting. De wetenschappelijke uitgaven worden vermeld en het boek wordt afgesloten met een index. We kunnen alleen maar applaudisseren voor het geleverde werk.” Willy Steurs in Le Moyen Age 2025/1 Tome CXXXI, p. 204-206

Vertaald uit het Frans: "Pour accompagner et prolonger l’exposition Het jaar 1000 présentée à Leyde, au Rijksmuseum van Oudheden, d’octobre 2023 à mars 2024, et consacrée à l’histoire de l’art, l’archéologie et l’architecture, M.M. et ses étudiants de l’Université d’Utrecht ont réuni une quarantaine de documents écrits. Ils illustrent non seulement les profonds changements économiques, politiques et culturels traversés par les Pays-Bas aux xe et xie siècles, mais aussi leur place dans l’Europe médiévale. [...] Tous les textes sont présentés dans une trad. néerlandaise et précédés d’une courte notice. Leurs éd. savantes sont mentionnées et un index clôt le volume. On ne peut qu’applaudir le travail accompli." Willy Steurs dans Le Moyen Age 2025/1 Tome CXXXI, pages 204 à 206

'[...] Op verzoek van RMO-conservator Annemarieke Willemsen onderzocht mediëvist en specialist middeleeuwse communicatie Marco Mostert een grote selectie van geschreven bronnen uit de tiende en elfde eeuw die in 'Nederland' zijn geschreven of over onze streken gaan. Hij deed dit smaken met een groep studenten van Universiteit Utrecht. [...] De samensteller waarschuwt de lezer dat een verzameling tekstfragmenten tezamen geen historisch werk vormen. De bronnen zijn niet compleet weergegeven, er is geen analyse van de teksten of de periode waarin deze ontstonden. Het is wel een toegankelijke manier om kennis te maken met het rijke palet aan geschreven bronnen uit de tiende en elfde eeuw en een mooie aanvulling op het boek bij de tentoonstelling 'Het jaar 1000' van Annemarieke Willemsen.' - Leon Mijderwijk op www.geschiedenis.nl nov. 2023

Vermeld in: Reformatorisch Dagblad 14 mrt 2024, Vind 2024, p. 132, Geschiedenis Magazine 1 (2024), p. 61, Detectormagazine 192, p. 38-39, Netwerk Waterheritage dec. 2023