Quaataardige vrouwen in de achttiende eeuw

Wie waren de vrouwen die in de achttiende eeuw terechtkwamen in rechtbanken, kerkers, tuchthuizen en aan schandpalen? Wat dreef hen tot hun daden, en hoe keek de samenleving naar hen? In Quaataardige vrouwen onderzoekt cultuurhistoricus Tanja Wassenberg de levens van vrouwen die werden vervolgd voor moord, bedrog, rebellie en kwaadaardigheid.

Op basis van diepgravend archiefonderzoek en historisch inzicht brengt ze hun vergeten stemmen tot leven. Ze onthult schrijnende keuzes, morele dilemma’s en complexe levens. Rauwe, onthullende en soms ronduit schokkende verhalen.

Quaataardige vrouwen is meer dan een boek over misdaad; het werpt licht op vrouwelijk handelen in een tijd van sociale ongelijkheid en strikte moraal. Het gaat niet om gehoorzame vrouwen, maar om dienstmeiden, hoertjes, adellijke dames en vrijgevochten zielen, die zichzelf – gewild of ongewild – buiten de regels plaatsten.

Tanja Wassenberg is auteur van Het walviskind en Jacobus Blauw. Rebelleren voor vrijheid en vaderland. In haar werk staat de geschiedenis van vergeten levens centraal. Met oog voor detail en context brengt ze persoonlijke verhalen tot leven en laat zien hoe juist de ‘kleine’ verhalen grote inzichten bieden in het verleden.

Ter verduidelijking 9
Om mee te beginnen 14
de verhalen
Kwaadaardigheid 20
Een verwoede blixem 20
Een extra ordinaar quaataardig wijf 21
Dit is goet genoeg voor jou smoel 23
De heemel behoede alle mans 24
Met pollepels en bezems 26
Kindermoord 30
Die vrouw is gansch niet gek 33
God moet het kind gunstig gezind zijn 34
Een duidelijk signalement 35
In het secreet ontvallen 36
Het secreet 36
Ongelukkige kinderen 42
Tot groot leedwezen 42
Kind wat heb ik een hekel aan je 43
Kinderuijtkleedster 45
Moord uit liefde 47
Afscheid van deeze bedroef weereld 48
Trap dat wijf dood 55
Moord uit armoede 60
Geen hag of wag gezegd 60
Wel, kameraad, hoe gaat het u hier al? 64

Het rechtssysteem 72
Groepsterechtstellingen 78
Tumult op het plein 80
De boeijen; het pijnlijkste kamertje in het paleis 81
Schandalen 86
De schriftelijke trouwbelofte 86
Een dame met een duister geheim 87
De knecht waar ze een kunsje mee dee 89
Oplichtsters 96
Twee besjes en hun verswaterschuit 97
Selfs een pappegaay vermoort 99
De niet zo rijke erfgename 100
De Turfmeiden: Oplichting en geweld achter de kruiwagen 102
Oproerige dames 106
In een hatelijk daglicht stellen 108
Het canalje plundert 111
Ik hou mijn mond voor niemand 112
Manwijven en lollepotten 116
Ik ben in de natuur een manspersoon 118
In harnas op het paard 121
Vuijle zonde gepleegd 124
Geschoffeert met een zwart ding 125
Lollenpotten 126
Prostitutie 134
Paraderen op de Cruijsbaan 136
Pieternel schenkt soopjes 138
Prostitutie aan banden gelegd 140
Heb je luizen, meisje? 141
Dienstmeiden 148
Die vuile huisdieven 149
De trekschuit 151
Teamwerk 154
Waardevol satijn 155
Zwarte zijde 156

Een Engelsman ontmoet drie vrouwen 157
Rammelen met de bedplank 159
Rondtrekkende bendes 164
Wie staat op de uitkijk 166
Familie uitjes 168
De bende van Rabonus 169
Voer voor de vogelen des hemels 172
Verkliksters 174
Justitie had overal ogen 175
Belooning voor het vroetwijff 179
Om met de vrouwen af te sluiten 181
Bijlage 184
Procedure bij de voltrekking van de doodstraf 184
Bronnen 187
Noten 195

Groot artikel van auteur in Geschiedenis magazine  nr. 8 dec. 2025, p. 20-23